Maturzyści, którzy od października rozpoczynają studia, mogą zachować ciągłość wypłaty renty rodzinnej i otrzymać świadczenie również za wrzesień. Warunkiem jest terminowe dopełnienie formalności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Brak odpowiednich dokumentów spowoduje, że pieniądze za wrzesień przepadną.

Renta rodzinna to świadczenie, które może otrzymać dziecko do 16 roku życia po śmierci rodzica, a jeśli kontynuuje ono naukę, to maksymalnie do 25. roku życia. Od tej zasady jest jednak wyjątek. – Jeśli 25. urodziny żaka przypadną na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, to może on otrzymywać rentę aż do końca danego roku studiów – mówi Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa śląskiego.

Natomiast bez ograniczeń wiekowych rentę rodzinną mogą pobierać dzieci, które przed ukończeniem 16. roku życia lub w trakcie nauki, a przed 25. rokiem życia, stały się całkowicie niezdolne do pracy. W ich przypadku nie ma znaczenia, czy się uczą.

Pamiętaj o zaświadczeniu ze szkoły, uczelni

Dziecko, które do tej pory pobierało rentę rodzinną i ukończy 16 lat może ją dalej pobierać, pod warunkiem, że kontynuuje naukę w szkole lub na studiach. Jednak trzeba to zaświadczeniem o kontynuacji nauki ze szkoły lub uczelni. Zwykle jest ono wystawiane na jeden rok nauki i przez taki czas jest ważne. – Młodzież musi pamiętać o tym na jaki okres wystawione jest zaświadczenie, jeśli przegapi sobie ten termin i nie dostarczy nam nowego dokumentu potwierdzającego naukę, wówczas uznamy, że nie kontynuuje nauki i nie będzie podstaw do przyznania i wypłaty renty rodzinnej – wyjaśnia rzeczniczka.

Student pierwszego roku – renta za wrzesień

W szczególnej sytuacji są maturzyści, którzy rozpoczynają w październiku naukę na uczelni. Rentę rodzinną mają wypłacaną do końca sierpnia. Jeśli przyszły student chce ją otrzymać również za wrzesień musi dostarczyć do ZUS wniosek o kontynuację wypłaty renty rodzinnej i zaświadczenie o przyjęciu na pierwszy rok studiów. – W przypadku, gdy uczelnia nie będzie mogła wystawić zaświadczenia we wrześniu, wystarczy, że przyszły żak dostarczy nam zawiadomienie o przyjęciu na studia i sam napisze oświadczenie. Musi w nim podać planowaną datę rozpoczęcia studiów i zobowiązać się, że dostarczy zaświadczenie z uczelni, najpóźniej w październiku, czyli w miesiącu, w którym rozpoczyna się rok akademicki i podejmie naukę – informuje Beata Kopczyńska.

Kiedy wrzesień bez renty i ryzyko zwrotu środków

Jeśli przyszły student złoży oświadczenie, że od października zaczyna naukę, ale tak się nie stanie, będzie musiał zwrócić rentę za wrzesień. Zdarza się też, że rok akademicki zaczyna się później niż w październiku. Wtedy renta za wrzesień nie przysługuje. Można ją pobierać dopiero od miesiąca, w którym złoży on wniosek o wypłatę renty oraz zaświadczenie, że rozpoczął studia.

Uczeń, student, który pobiera rentę rodzinną, musi poinformować ZUS, że przerwał lub wcześniej zakończył naukę. Jeśli tego nie zrobi, czekają go przykre konsekwencje, bo nadpłaconą, nienależnie pobraną rentę rodzinną będzie później musiał zwrócić z odsetkami.

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) zachowuje stabilność finansową, co potwierdzają dane za pierwsze półrocze 2026 roku. Dobra sytuacja na rynku pracy oraz regularny napływ składek zapewniły sprawne finansowanie bieżących świadczeń emerytalno-rentowych. Wskaźnik pokrycia wydatków wpływami ze składek osiągnął w drugim kwartale poziom 82,9 proc. (średnia dla całego półrocza to 82,2 proc.), co pozwoliło na zmniejszenie skali wykorzystania dotacji z budżetu państwa.

Dane Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) za pierwsze półrocze 2026 r. pokazują, że wskaźnik pokrycia wydatków wpływami ze składek w całym pierwszym półroczu wyniósł 82,2 proc., a w drugim kwartale osiągnął nawet 82,9 proc. Dynamiczny wzrost przychodów ze składek oraz stabilna sytuacja na rynku pracy pozwoliły na ograniczenie dotacji z budżetu państwa.

Wzrost składek i liczby ubezpieczonych

W okresie od stycznia do czerwca 2026 r. przychody ze składek na ubezpieczenia społeczne wyniosły niemal 205 mld zł, co oznacza wzrost o 7,8 proc. w porównaniu z pierwszym półroczem 2025 r.

Do przychodów FUS wliczają się również wpłaty z otwartych funduszy emerytalnych (OFE). Środki są przekazywane do funduszu emerytalnego od momentu, gdy ubezpieczony osiągnie wiek o 10 lat niższy od wieku emerytalnego. W pierwszym półroczu tego roku wynosiły one 7,6 mld zł i były wyższe o 39,5proc. od przekazanych w analogicznym okresie poprzedniego roku. Ten wzrost jest przede wszystkim konsekwencją dobrej koniunktury na rynkach akcji, dzięki której znacznie zwiększyła się wycena aktywów OFE.

Dotacja z budżetu państwa jest gwarancją wypłaty świadczeń. Od stycznia do czerwca br. FUS wykorzystał 30,3 mld zł środków dotacji z budżetu państwa, co stanowiło 33,4 proc. kwoty zaplanowanej na cały rok.

– Do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na koniec czerwca 2026 r. było zgłoszonych ponad 16,2 mln osób, czyli o 17,6 tys. więcej niż rok wcześniej. Największą grupę ubezpieczonych stanowili pracownicy (70,6 proc.), a kolejne – osoby prowadzące działalność gospodarczą (11,4 proc.) oraz osoby pracujące na podstawie umów zlecenia, agencyjnych lub o świadczenie usług (9,2 proc.) – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Warto podkreślić coraz większy udział obcokrajowców wśród ubezpieczonych – na koniec czerwca 2026 r. stanowili oni 8,2 proc. wszystkich zarejestrowanych w ZUS, czyli 1,34 mln osób. Najliczniejszą grupą cudzoziemców, podobnie jak w poprzednich latach, są obywatele Ukrainy (901 tys., 67,2 proc. wszystkich obcokrajowców), a kolejną – obywatele Białorusi (143,8 tys., 0,9 proc.).

Stabilne wydatki

Koszty FUS w pierwszym półroczu 2026 r. wyniosły 243,9 mld zł, z czego 215,3 mld zł przeznaczono na emerytury i renty, co stanowi wzrost o 17,4 proc. w porównaniu z pierwszym półroczem 2025 roku. Przeciętne świadczenie emerytalno-rentowe w czerwcu br. wyniosło 4353 zł, czyli było wyższe o 7,2 proc.

Liczba emerytów i rencistów w czerwcu 2026 r. wyniosła 8 mln osób i była o 82,5 tys. większa niż w czerwcu 2025 r.

Na pozostałe świadczenia FUS wydał w pierwszym półroczu br. 22,7 mld zł, tj. o 13,3 proc więcej niż w 2025 r. w tym samym okresie. Głównym powodem większych wydatków były rosnące wynagrodzenia, które są podstawą do wyliczania większości zasiłków. Ponadto od stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł (wcześniej 4000 zł), co zwiększyło wydatki na te zasiłki o 66,4 proc.

Uczniowie wrócili do szkół, ale ich rodzice i opiekunowie nadal mogą otrzymać 300 zł wsparcia w ramach programu „Dobry Start”. Elektroniczne wnioski o dofinansowanie szkolnych zakupów można składać do 30 listopada 2026 roku. W województwie śląskim ZUS wypłacił już ponad 129 mln zł w ramach świadczenia 300 plus.

W całym kraju do ZUS wpłynęło ponad 2,9 mln wniosków obejmujących 4,3 mln dzieci.

Łączna kwota wypłaconych świadczeń do 4 września wyniosła 1 mld 131 mln zł i wciąż realizowane są kolejne przelewy na złożone wnioski. – Z województwa śląskiego do 4 września wysłano blisko 337 tys. wniosków na ponad 486 tys. dzieci. Do tej pory na konta rodziców i opiekunów w Śląskim trafiło ponad 129 mln 270 tys. zł – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa

Rodzice i opiekunowie wnioski o świadczenie „Dobry Start” mogą składać od 1 lipca, ci którzy zrobili to do końca sierpnia mają zagwarantowaną wypłatę do 30 września. Wnioski, które wpłyną już we wrześniu ZUS ma termin na wypłatę świadczenia do dwóch miesięcy. Jeśli dokument jest poprawnie wypełniony i dziecko jest uprawnione do świadczenia – zazwyczaj wypłaty realizowane są dużo wcześniej.

Świadczenie dla uczniów, nie dla studentów i dla „zerówek”

„Dobry Start” to program, który wspiera rodziców i opiekunów w sfinansowaniu wyprawki szkolnej na uczące się dziecko w szkole podstawowej, ponadpodstawowej i policealnej. Przyznawane jest na dziecko do 20 roku życia lub 24 lat w przypadku uczniów z orzeczoną niepełnosprawnością. – Wsparcie jest jednorazowe, raz w roku, w wysokości 300 zł na dziecko. Nie zależy ono od dochodów rodziny ani sytuacji zawodowej rodziców lub opiekunów. Pieniądze można przeznaczyć m.in. na podręczniki, zeszyty, przybory szkolne, a także sprzęt i inne wyposażenie potrzebne do nauki. Co ważne, wiek ustalany jest rocznikowo. Z tego powodu z 300 zł mogą skorzystać również uczniowie ostatnich klas liceów, techników oraz szkół policealnych, warunkiem jest ukończenie 20 lub 24 lat w tym samym roku kalendarzowym przed rozpoczęciem roku szkolnego. Warto pamiętać też o tym, że świadczenie 300 plus nie przysługuje natomiast na dzieci uczęszczające do tzw. zerówek ani dla studentów.

Wniosek do 30 listopada

Rodzice, którzy nie złożyli wniosku o 300 plus przed rozpoczęciem roku szkolnego, nadal mogą to zrobić. Ostateczny termin mija 30 listopada. Po tym czasie wniosek można złożyć tylko w wyjątkowej sytuacji. Dotyczy to przypadków, gdy dziecko po ukończeniu 20. roku życia uzyska orzeczenie o niepełnosprawności wydane po 30 listopada. W pozostałych sytuacjach prawo do świadczenia wygaśnie.

Wnioski elektronicznie, pieniądze na konto w banku

Wnioski o świadczenie Dobry Start na przyjmowane są wyłącznie elektronicznie. Można je złożyć przez: aplikację mZUS, portal eZUS, bankowość elektroniczną czy portal Emp@tia. We wniosku należy podać m.in. numer rachunku bankowego, adres e-mail, numer telefonu, dane dziecka oraz informacje o szkole, do której uczęszcza.

Świadczenie nie jest wypłacane w gotówce. Pieniądze trafiają na rachunek bankowy wskazany we wniosku. Informacja o przyznaniu 300 zł jest przekazywana elektronicznie i pojawia się na profilu eZUS. Dzieje się tak również wtedy, gdy wniosek został wysłany za pośrednictwem banku lub portalu Emp@tia

Jak założyć własną firmę, jak legalnie zatrudniać pracowników i co decyduje o wysokości przyszłej emerytury? Tego wszystkiego dowiedzą się uczniowie szkół ponadpodstawowych uczestniczący w projekcie „Lekcje z ZUS”. Udział w zajęciach to nie tylko praktyczna wiedza z zakresu ubezpieczeń społecznych, ale też przepustka do zdobycia indeksu na wyższą uczelnię. Zgłoszenia do „Lekcji z ZUS” przyjmowane są cały czas, warto jednak zrobić to wcześniej, bo ostateczny termin na zgłoszenie udziału uczniów w Olimpiadzie ZUS mija 23 października.

„Lekcje z ZUS” to program edukacyjny, który w prosty, nowoczesny i pozbawiony nudnej teorii sposób uczy systemu ubezpieczeń społecznych i wprowadza w realia rynku pracy. Projekt składa się z czterech lekcji, które dają młodym ludziom potężną dawkę praktycznej wiedzy, przydatnej w dorosłym życiu, pierwszej pracy, czy przy prowadzeniu własnego biznesu.– Zależy nam, aby uczniowie kończący szkołę średnią wkraczali w dorosłość świadomie, wykorzystując wiedzę na temat ubezpieczeń społecznych i przysługujących im praw z tym związanych. Chcemy dać im konkretne informacje o tym jak działa ten system, dlaczego warto pracować legalnie i płacić składki oraz na jakie wsparcie mogą liczyć w związku z różnymi życiowymi sytuacjami, m.in. choroba własna, bliskiej osoby, macierzyństwo, starość  – wyjaśnia Beata Kopczyńska, rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Wszystkie materiały dydaktyczne dla nauczycieli oraz podręczniki dla uczniów ZUS zapewnia całkowicie bezpłatnie, dostępne są one także online na stronie www.zus.pl/edukacja.

Olimpiada ZUS otwiera drzwi na uczelnie

Jak dodaje rzeczniczka Lekcje z ZUS to wiedza na start w dorosłość, ale też przygotowanie do Ogólnopolskiej Olimpiady „Warto wiedzieć więcej o ubezpieczeniach społecznych”.
Dla chętnych uczniów zwieńczeniem zajęć z ZUS jest możliwość udziału w Olimpiadzie ZUS.
Szkoły, które wezmą udział w „Lekcjach z ZUS” i zgłoszą swoich uczniów do olimpijskiej rywalizacji, otwierają przed nimi drzwi do wyjątkowych nagród.

Laureaci i finaliści Olimpiady zdobywają indeksy na prestiżowe uczelnie, dodatkowe punkty w rekrutacji oraz cenne nagrody rzeczowe.
– To idealny schemat: najpierw cztery lekcje pełne praktycznych informacji, a potem krótka weryfikacja wiedzy w szkolnym etapie Olimpiady. Co roku bierze w tym udział około 27 tysięcy uczniów z całego kraju. W województwie śląskim co roku zgłasza się największa liczba szkół i uczniów, którzy chcą uzyskać wiedzę z zakresu ubezpieczeń społecznych. Co więcej, są z nami szkoły, które już od ponad dekady biorą udział w wydarzeniu – dodaje Beata Kopczyńska.

Zgłoszenia i harmonogram

Nauczyciele i dyrektorzy szkół ponadpodstawowych mogą zgłaszać szkoły do udziału w „Lekcjach z ZUS” oraz samej Olimpiadzie do 23 października 2026 roku. Zgłoszenia przyjmowane są za pośrednictwem formularza online na stronie internetowej ZUS oraz bezpośrednio przez koordynatorów ds. komunikacji społecznej i edukacji www.zus.pl/edukacja/kontakt.

Pierwszy etap (szkolny) wystartuje już 24 listopada 2026 roku. Kolejny krok to etap wojewódzki, który zaplanowano na 2 marca 2027 roku, a wielki ogólnopolski finał odbędzie się 16 kwietnia 2027 roku. Projekt realizowany jest pod honorowym patronatem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministra Edukacji. Szczegóły oraz regulamin znajdują się na stronie www.zus.pl/olimpiada.

Prawie 616 tys. osób w całym kraju już otrzymało czternastą emeryturę. Wkrótce pieniądze otrzyma 1,66 mln świadczeniobiorców, których termin wypłaty emerytury czy renty mają ustalony na 6. dzień miesiąca. Kolejne wypłaty w następnych tygodniach. Ze względu na układ kalendarza część świadczeniobiorców otrzyma pieniądze nawet kilka dni wcześniej.

Czternasta emerytura wypłacana jest z urzędu razem z emeryturą lub rentą za wrzesień. Nie trzeba składać żadnego wniosku ani dopełniać dodatkowych formalności. ZUS sam ustala prawo oraz wysokość przysługującego  dodatkowego świadczenia. Czternastka przysługuje osobom, które na 31 sierpnia mają prawo do jednego z długoterminowych świadczeń, między innymi emerytury, renty, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego czy rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Pierwsze czternastki już wypłacone

ZUS wypłaca emerytury i renty w sześciu terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca.

W pierwszym terminie płatności czternastkę otrzymało w całym kraju 615,7 tys. osób na łączną kwotę blisko 913,3 mln zł brutto. – Kolejna wypłata, przypadająca na termin 6. września, w związku z tym, że jest to sobota, do klientów trafi wcześniej. Na pocztę została przekazana 1 września, a do banków 3 września. W całym kraju w terminie „szóstym” czternastkę otrzyma ponad 1 mln 166 tys. osób w łącznej wysokości 1 mld 715 mln zł brutto – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa.

Kolejne wypłaty będą realizowane tak, by świadczeniobiorca otrzymał czternastkę wraz ze swoim głównym świadczeniem najpóźniej 10, 15, 18 (bo 20 września przypada w niedzielę) i 25 września.

Czternastka równa minimalnej emeryturze

W tym roku pełna czternastka wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile minimalna emerytura. W pełnej wysokości otrzymają ją osoby, których podstawowe świadczenie nie przekracza 2900 zł brutto.

Przy emeryturze lub rencie wyższej niż 2900 zł brutto dodatkowa wypłata zostanie zmniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”. Na przykład osoba, która pobiera emeryturę w wysokości 3500 zł brutto, otrzyma czternastkę pomniejszoną o 600 zł, czyli 1378,49 zł brutto.

Nie mniej niż 50 zł

Zasada „złotówka za złotówkę” ma zastosowanie do momentu, gdy pomniejszona kwota czternastki wynosi nie mniej niż 50 zł brutto. Jeśli z wyliczenia wynikałaby niższa kwota, świadczenie nie zostanie wypłacone. W praktyce oznacza to, że czternastki nie otrzymają osoby, których emerytura lub renta przekracza 4828,49 zł brutto. Dodatkowe świadczenie nie przysługuje również osobom, które na 31 sierpnia mają zawieszoną wypłatę emerytury lub renty, na przykład z powodu przekroczenia limitów dorabiania.

Ostateczna kwota czternastki „na rękę” zależy więc od wysokości pobieranej emerytury lub renty. Przy emeryturze w wysokości 3000 zł brutto będzie to 1484,43 zł netto, natomiast przy emeryturze wynoszącej 4000 zł brutto czternastka wyniesie 694,43 zł netto.

Bez potrąceń i jedna kwota dzielona na kilu uprawnionych

– Warto pamiętać, że z czternastej emerytury nie dokonuje się potrąceń ani egzekucji. Od świadczenia pobierana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 proc. oraz, w określonych przypadkach, zaliczka na podatek dochodowy – wyjaśnia rzeczniczka.

Osobom, które mają prawo do dwóch świadczeń z ZUS-u, przysługuje tylko  jedna czternastka.

W przypadku renty rodzinnej kwota dodatkowego świadczenia dzielona jest w równych częściach każdemu uprawnionemu.

Renta wdowia a wysokość czternastki

W przypadku osób pobierających rentę wdowią przy ustalaniu wysokości czternastki ZUS bierze pod uwagę łączną kwotę świadczeń wypłacanych w zbiegu, a nie wysokość tylko jednego z nich. Zasada ta obowiązuje również wtedy, gdy świadczenia wypłacane są przez dwa lub więcej organów emerytalno-rentowych. To ich łączna wysokość decyduje o tym, czy czternastka zostanie wypłacona w pełnej kwocie, będzie pomniejszona zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”, czy w ogóle nie będzie przysługiwać.

Wrzesień to dla wielu rodziców czas istotnych decyzji o opiece nad dziećmi i powrocie do aktywności zawodowej. Pomocą służy program „Aktywny Rodzic”, z którego do tej pory skorzystało już 1,22 mln dzieci, oferujący elastyczne wsparcie finansowego od 500 zł do 1500 zł lub 1900 zł miesięcznie. Absolutnym liderem popularności – zarówno w kraju, jak i w województwie śląskim – pozostaje świadczenie „Aktywnie w żłobku”.

Program Aktywny Rodzic działa od 1 października 2024 r. Do końca lipca 2026 r. rodzice złożyli 1,20 mln wniosków na 1,22 mln dzieci. Największym zainteresowaniem cieszy się świadczenie aktywnie w żłobku – ZUS otrzymał 442 tys. wniosków dotyczących 449,3 tys. dzieci. Na drugim miejscu znalazło się świadczenie aktywnie w domu. W tym przypadku do ZUS wpłynęło 387,8 tys. wniosków na 395,4 tys. dzieci. Rodzice złożyli również 371,9 tys. wniosków o świadczenie aktywni rodzice w pracy, które objęły 379,2 tys. dzieci.

Tylko w lipcu 2026 r. do ZUS wpłynęło kolejne 36,9 tys. wniosków na 37,6 tys. dzieci.

Ponad 10,8 mld zł dla rodzin

Od początku programu do końca lipca 2026 r. ZUS zrealizował 8,74 mln wypłat. Łączna wartość przekazanego wsparcia przekroczyła 10,8 mld zł. W samym lipcu Zakład wypłacił 477,1 tys. świadczeń na kwotę 588,2 mln zł.

Największa część środków trafiła do rodzin, które korzystają ze świadczenia aktywnie w żłobku. W lipcu ZUS wypłacił 217,2 tys. takich świadczeń na kwotę 321,5 mln zł. Rodzice korzystający ze świadczenia aktywni rodzice w pracy otrzymali 116,7 tys. świadczeń o wartości 196,4 mln zł. Natomiast w ramach świadczenia aktywnie w domu ZUS wypłacił 143,2 tys. świadczeń na kwotę 70,3 mln zł.

Żłobkowe bije rekordy w województwie śląskim

W Śląskim podobnie jak w kraju największym zainteresowaniem cieszy się dofinansowanie do żłobka, czyli Aktywnie w żłobku. Najwięcej świadczeń i największa kwota spośród tych trzech komponentów „Aktywnego rodzica” w regionie. Tylko w lipcu wypłacono 21 tys. świadczeń. – Łączna kwota jaką otrzymali rodzice w okresie od stycznia do lipca 2026 r. w naszym województwie to ponad 204 mln zł. Na drugim miejscu, pod względem liczby wypłaconych świadczeń w lipcu jest Aktywnie w domu – ponad 14,1 tys. Suma świadczeń wypłaconych rodzicom i opiekunom w województwie śląskim w ciągu siedmiu miesięcy 2026 r. w ramach „Aktywnie w domu” to  47 mln 567 tys. zł – informuje Beara Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Jeśli chodzi o program „Aktywnie w pracy” w województwie śląskim to w lipcu wypłacono świadczenia na 13,6 tys. dzieci. Od stycznia do lipca 2026 r. ZUS wypłacił w województwie śląskim blisko 143 mln zł w województwie śląskim w ramach „Aktywnie w pracy”.

Program, który dostosowuje się do życia rodzin

Aktywny Rodzic to program, który wspiera rodziców i opiekunów dzieci do 3 roku życia. Działa od 1 października 2024 r. i obejmuje trzy rodzaje świadczeń, które odpowiadają różnym potrzebom rodzin.

Rodzice dzieci uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego lub pozostających pod opieką dziennego opiekuna mogą skorzystać ze świadczenia aktywnie w żłobku. Wsparcie wynosi do 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dziecka z odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności – do 1900 zł miesięcznie.

Świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje aktywnym zawodowo rodzicom dzieci od 12 do 35 miesiąca życia. Także w tym przypadku wsparcie wynosi 1500 zł miesięcznie, a dla dzieci z niepełnosprawnością – 1900 zł miesięcznie.

Z kolei aktywnie w domu to świadczenie w wysokości 500 zł miesięcznie dla dzieci od 12 do 35 miesiąca życia. Zastąpiło ono rodzinny kapitał opiekuńczy (RKO).

Na to samo dziecko za dany miesiąc można pobierać tylko jedno świadczenie.

Początek września to moment, w którym wiele rodzin planuje następne miesiące. Rodzice mogą się wtedy zdecydować na inną formę wsparcia, jeśli zmieni się ich sytuacja zawodowa lub sposób opieki nad dzieckiem. Dzięki temu program towarzyszy rodzinom na różnych etapach wychowywania najmłodszych dzieci.

Wnioski tylko elektronicznie

Wnioski o wszystkie świadczenia z programu Aktywny Rodzic można składać wyłącznie elektronicznie – przez portal eZUS, aplikację mZUS, portal Emp@tia lub bankowość elektroniczną.

Po 31 sierpnia tegoroczni absolwenci szkół ponadpodstawowych formalnie przestają być uczniami. Dla wielu młodych ludzi oznacza to konieczność szybkich odwiedzin w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oraz u swojego pracodawcy z zaświadczeniem o przyjęciu na uczelnię czy do szkoły policealnej. Spóźnienie z dostarczeniem odpowiednich dokumentów może skutkować wstrzymaniem wypłaty renty rodzinnej lub oskładkowaniem umowy zlecenia.

Renta rodzinna dla maturzysty

Uczniowie ostatnich klas szkół ponadpodstawowych rentę rodzinną mają wypłacaną do końca sierpnia. Maturzyści, którzy wybierają się na studia, mogą otrzymywać ją także za wrzesień, jeśli zostaną przyjęci na studia i dostarczą do ZUS odpowiednie dokumenty. – Muszą pamiętać o złożeniu wniosku o kontynuację wypłaty świadczenia wraz z zaświadczeniem z uczelni potwierdzającym przyjęcie na pierwszy rok studiów. W przypadku, gdy uczelnia nie będzie mogła wystawić zaświadczenia we wrześniu, wystarczy, że przyszły student złoży oświadczenie, że podejmie naukę. Musi w nim podać planowaną datę rozpoczęcia studiów i zobowiązać się, że dostarczy do ZUS zaświadczenie z uczelni, najpóźniej w miesiącu, w którym rozpoczyna się rok akademicki i nauka – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Ważne terminy

Dlatego tak istotne jest pilnowanie terminów na złożenie dokumentów. Jeśli przyszli studenci spóźnią się z wnioskiem do ZUS i wpłynie on dopiero w październiku, renta rodzinna za wrzesień przepadnie. Prawo do świadczenia przysługuje bowiem od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z dokumentami.
– Warto więc zadbać o formalności jak najszybciej, by zachować ciągłość przelewów z ZUS. Natomiast, jeśli nauka w szkole wyższej zostanie podjęta później, np. w listopadzie, to prawo do renty rodzinnej za wrzesień nie przysługuje – dodaje rzeczniczka.

Uwaga! Jeżeli przyszły student po złożeniu oświadczenia we wrześniu, nie dostarczy do ZUS w październiku zaświadczenia z uczelni o przyjęciu na studia – rentę rodzinną za wrzesień będzie musiał zwrócić.

Praca na umowie zlecenie a składki ZUS we wrześniu

Utrata statusu ucznia z końcem sierpnia wpływa również na sytuację młodych ludzi zatrudnionych na umowach zlecenie. Do 31 sierpnia są oni zwolnieni z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne od tej umowy. Od 1 września obowiązkowo podlegają wszystkim ubezpieczeniom. Jednak jest jeden wyjątek i są to osoby – zleceniobiorcy, które od 1 października rozpoczną studia wyższe.
Młody zleceniobiorca, który od października zyska status studenta, musi jak najszybciej przedstawić swojemu pracodawcy zaświadczenie z uczelni o przyjęciu na studia. Jeśli zrobi to we wrześniu – wówczas pozwoli to na ponowne zwolnienie z opłacania składek od września i wypłatę wyższego wynagrodzenia „na rękę”.

– Wrzesień jest takim miesiącem przejściowym, w którym absolwent szkoły ponadpodstawowej nie jest już uczniem, ale nie ma jeszcze statusu studenta. Dlatego tak ważne jest, by przyszły student przedstawił zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe, wówczas będzie uznawany przez ZUS za ucznia do 30 września i od jego umowy zlecenia nie będą odprowadzane składki – wyjaśnia Beata Kopczyńska.

Od 1 września 2026 roku ulegają zmianie graniczne kwoty przychodu dla pracujących emerytów, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, oraz rencistów. Bezpieczna granica dorabiania wyniesie 6463,20 zł brutto miesięcznie. Osoby, które zarobią więcej niż 12 003,10 zł brutto, muszą liczyć się z zawieszeniem wypłaty świadczenia. Nowe progi będą obowiązywać do końca listopada.

– Zarówno pierwszy próg dochodów – nie powodujący zmniejszenia świadczenia, jak i drugi, którego przekroczenie powoduje zawieszenie wcześniejszej emerytury czy renty, są niższe niż w ubiegłym kwartale. W pierwszym przypadku spadł on o 230,90 zł brutto. Z kolei drugi limit jest niższy o 428,70 zł brutto – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.
Od września górną granicą bezpiecznego dorabiania jest kwota 6463,20 zł brutto. Dodatkowy miesięczny przychód do tej wysokości nie wpłynie na zmniejszenie wypłacanej przez ZUS wcześniejszej emerytury lub renty. Należy jednak pamiętać, że aby ZUS nie wstrzymał całkowicie wypłaty świadczenia, dodatkowy miesięczny przychód między wrześniem a listopadem nie może przekroczyć 12 003,10 zł brutto.

Skąd wynikają zmiany?

Przypomnijmy, wysokość limitów zmienia się co trzy miesiące. Zależy ona od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju, które ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Progi stanowią odpowiednio 70% i 130% tej kwoty. I tak, w drugim kwartale 2026 roku przeciętna pensja wyniosła 9233,13 zł i była o 329,75 zł niższa niż w pierwszym kwartale. To bezpośredni powód wrześniowej obniżki limitów, która powtarza się w tym okresie cyklicznie.

Kogo dotyczą limity, a kto może zarabiać bez ograniczeń?

– Ograniczenia dotyczą pracujących rencistów oraz emerytów, którzy nie ukończyli powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn). Zarobki bez żadnych limitów przysługują emerytom, którzy osiągnęli już powszechny wiek emerytalny. Swobodnie dorabiać mogą także inwalidzi wojenni i wojskowi (jeśli ich niezdolność do pracy wiąże się ze służbą) oraz osoby pobierające renty rodzinne po takich osobach – tłumaczy rzeczniczka.

Ważny wyjątek od zasady

Istnieje istotny wyjątek, o którym muszą pamiętać osoby pobierające najniższe świadczenia. Dotyczy on emerytów, którzy choć ukończyli powszechny wiek emerytalny, to w wyniku wyliczenia świadczenia ZUS podwyższył im emeryturę do kwoty emerytury minimalnej, czyli od 1 marca br. jest to 1978,49 zł brutto. – Jeśli ich przychód z pracy przekroczy wysokość tej dopłaty, świadczenie za dany okres zostanie wypłacone w niższej kwocie, czyli bez gwarantowanego wyrównania do minimum – podkreśla rzeczniczka.

Ile potrąci ZUS w przypadku przekroczenia pierwszego progu dorabiania?

Jeśli przychód ubezpieczonego ulokuje się między pierwszym a drugim progiem (czyli między 6463,20 zł a 12 003,10 zł), ZUS pomniejszy wypłacane świadczenie o kwotę przekroczenia. Przepisy określają jednak maksymalne kwoty zmniejszenia:

• 989,41 zł – dla emerytur i rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 742,10 zł – dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
• 841,05 zł – dla rent rodzinnych, do których uprawniona jest jedna osoba.

Jeśli przychód wcześniejszego emeryta lub rencisty przekroczy 130% przeciętnego wynagrodzenia, czyli od 1 września 12 003,10 zł to świadczenie zostanie zawieszone.

Rodzice i opiekunowie dzieci z Ukrainy nie powinni zwlekać z potwierdzeniem tożsamości. Do 31 sierpnia 2026 r. część obywateli Ukrainy musi zgłosić się do urzędu gminy. Brak potwierdzenia tożsamości może oznaczać utratę statusu UKR, a w konsekwencji także prawa do świadczenia wychowawczego 800+, które wypłaca ZUS.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o obowiązku potwierdzenia tożsamości przez osoby, którym nadano numer PESEL ze statusem UKR bez okazania ważnego dokumentu podróży.

Prawo do świadczenia wychowawczego 800+ dla dzieci z Ukrainy zależy m.in. od posiadania odpowiedniego statusu pobytowego. Dlatego potwierdzenie tożsamości ma bezpośredni wpływ na możliwość dalszego korzystania ze wsparcia wypłacanego przez ZUS.

Jeśli dana osoba nie potwierdzi swojej tożsamości do 31 sierpnia 2026 r., od 1 września utraci status UKR. To oznacza utratę uprawnień, które wynikają z ochrony czasowej, w tym prawa do świadczenia 800+ (o ile takie prawo jej przysługuje). Chodzi m.in. o aktywność zawodową i przebywanie w Polsce.

– Obowiązek dotyczy obywateli Ukrainy, którym nadano numer PESEL ze statusem UKR bez okazania ważnego dokumentu podróży. Sytuacja ta często dotyczy dzieci. W pierwszych miesiącach po wybuchu wojny wielu rodziców i opiekunów uzyskało numer PESEL UKR dla swoich dzieci, mimo że nie miały one paszportów lub innych dokumentów podróży – przypomina Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie śląskim.

Osoby, które są objęte tym obowiązkiem, powinny najpóźniej do 31 sierpnia zgłosić się do urzędu gminy i potwierdzić swoją tożsamość. Po tym terminie status UKR zostanie zmieniony na NUE. Ochrona czasowa wygaśnie, a dalszy legalny pobyt w Polsce będzie wymagał uzyskania nowej podstawy do pobytu.

W pierwszym półroczu 2026 roku, mimo że rzadziej korzystaliśmy ze zwolnień lekarskich, to łączny czas spędzony na chorobowym prawie się nie zmienił. ZUS zarejestrował 14,1 mln zaświadczeń lekarskich (spadek o 2,7% rok do roku), które przełożyły się na 147,7 mln dni absencji (minimalny spadek o 0,3%). W strukturze zwolnień rośnie udział nieobecności trwających od 11 do 30 dni.

W województwie śląskim w okresie od stycznia do czerwca br. wystawiono 1 mln 662 tys. zaświadczeń lekarskich na łączną liczbę 17 mln 548 tys. dni.

– Analiza danych z całego kraju za pierwsze półrocze 2026 roku pokazuje, że choć ubezpieczeni rzadziej zgłaszają się po zwolnienia lekarskie, to gdy już na nie przechodzą, to na dłużej. Maleje liczba zwolnień na sezonowe infekcje czy COVID-19, natomiast schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego, zaburzenia psychiczne oraz urazy to najczęstsze przyczyny wystawiania eZLA – komentuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka ZUS w województwie śląskim.

Jak długo chorujemy?

Największą część statystyk stanowiły zwolnienia wystawione z powodu choroby własnej ubezpieczonego. W pierwszym półroczu 2026 roku było ich 11,4 mln (spadek o 2,5% rok do roku), co przełożyło się na 123,1 mln dni absencji chorobowej (wzrost o 0,6% r/r).Przeciętna długość pojedynczego zaświadczenia lekarskiego wyniosła 10,81 dnia. Z kolei średnia skumulowana długość nieobecności przypadająca na jedną osobę korzystającą ze zwolnienia osiągnęła 24,98 dnia – w przypadku kobiet było to 25,70 dnia, natomiast u mężczyzn 24,11 dnia.

Kobiety chorują częściej, wiek determinuje przyczyny

Kobiety stanowią większość osób korzystających ze zwolnień lekarskich – wystawiono im 56,3% wszystkich zaświadczeń z powodu choroby własnej. Struktura wiekowa osób na zwolnieniach różni się w zależności od płci. Największy udział w ogólnej liczbie dni absencji miały osoby w wieku 30–39 lat (25,7% ogółu). Wśród kobiet grupa ta odpowiadała za blisko 29,9% dni absencji. Wśród mężczyzn największą absencję generowały osoby starsze, w wieku 40–49 lat, odpowiadając za 25,6% dni nieobecności (w grupie 30–39 lat wskaźnik ten wyniósł dla mężczyzn 20,2%).

Struktura zwolnień: przybywa absencji od kilkunastu dni do miesiąca

Choć najwięcej jest zwolnień krótkich, trwające od 1 do 5 dni (44,5% wszystkich zaświadczeń), to widoczny jest wzrost udziału innych kategorii:

• zwolnienia trwające od 11 do 30 dni stanowiły 29,3% ogółu (wzrost z poziomu 27,9% w pierwszym półroczu 2025 r.).
• udział zwolnień jednodniowych wzrósł z 7,8% do 8,8%.

Główne przyczyny absencji?

Wśród schorzeń powodujących najwięcej dni nieobecności w pracy na podium znalazły się problemy z układem ruchu oraz zdrowiem psychicznym:

• choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej – 21,6 mln dni (17,5% udziału)
• zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania – 18,2 mln dni (14,8% udziału, wzrost o 1,4 p.p. r/r)
• urazy, zatrucia i skutki czynników zewnętrznych – 17,2 mln dni (14,0% udziału, wzrost o 1,5 p.p. r/r)
• choroby układu oddechowego – 16,1 mln dni (13,1% udziału, spadek aż o 3,2 p.p. r/r)
• ciąża, poród i połóg – 15,6 mln dni (12,7% udziału)

Opieka nad chorym członkiem rodziny

W pierwszym półroczu 2026 roku w zakresie zwolnień na opiekę nad bliskimi odnotowano:

• 6,2% mniej liczby zwolnień dotyczących opieki nad dzieckiem: wystawiono 1,48 mln zwolnień na łączną liczbę 5,34 mln dni. Skróciła się też liczba dni o 9,7% w stosunku do ubiegłego roku.
• wzrosła o 12,7% (do 283 tys. liczba zaświadczeń na opieka nad innym członkiem rodziny, podobnie zwiększa się liczba dni absencji o 9%, osiągając poziom 1,32 mln dni.