To druga część spacerów architektonicznych poświęconych początkom wznoszenia nowego miasta Tychy. W trakcie spaceru prowadzący omówi m.in. sylwetki generalnych projektantów – Hanny Adamczewskiej i Kazimierza Wejcherta, wpływ budowy na zastaną przestrzeń wsi Tychy, a także koncepcję urbanistyczno-architektoniczną osiedla oraz jej źródła w ideach i doświadczeniu twórców.

Na pierwszą część spaceru zapraszamy 18 lipca 2026 (sobota), godz. 11.00: „Pierwsze osiedla nowego miasta: Osiedle A”

miejsce zbiórki: ul. bp. J. Burschego (pod lampą górniczą), Tychy
prowadzi: Mateusz Miłoń
zapisy: 887 450 212 (także SMS-em), g.oleksy@muzeum.tychy.pl
wstęp wolny

Trwającą dwa lata konserwację prowadzą doświadczone specjalistki, związane z Muzeum Zamkowym w Pszczynie. Podczas wykładu omówią stan zachowania obiektu, a także proces konserwatorski – tok i rodzaj prowadzonych prac, które obejmowały warstwę malarską i tkaninę. Będzie także okazja, aby przyjrzeć się temu wyjątkowemu obiektowi i poznać jego niecodzienne losy. To ważny artefakt, łączący i wiążący dawną wieś Urbanowice z dzisiejszym miastem Tychy, którego Urbanowice są częścią od lat 70. XX wieku.

Krystyna Kurzydym – od 1975 roku pracuje w Muzeum Zamkowym w Pszczynie; od 1983 roku w Dziale Konserwacji, w Pracowni Konserwacji Tkanin. W latach 1983–1988 wielokrotnie uczestniczyła w praktykach zawodowych w pracowniach konserwacji tkanin przy Muzeum Narodowym w Warszawie oraz w Zamku Królewskim w Warszawie. Pracuje głównie z obiektami pszczyńskimi – sztandarami, haftami, dywanami, serwetami, kotarami, kilimami, tapiseriami, ubiorami i obiciami mebli. Zajmuje się także doborem tkanin oraz rekonstrukcją opraw okiennych i innych elementów dekoracji wnętrz, które w Muzeum Zamkowym w Pszczynie są odtwarzane od lat 90. XX wieku na podstawie fotografii z 1915 roku. Ponadto przeprowadziła konserwację sztandarów dla wielu muzeów z województwa śląskiego: Muzeum w Mikołowie, Muzeum Miejskiego w Tychach, Muzeum Miejskiego w Żorach, Tyskich Browarów Książęcych oraz sukienki Matki Boskiej przy obrazie dla Muzeum Historii Katowic, a także obiektów dla osób prywatnych, jak np. werdiura, haftowany obraz, wachlarz, tapicerka krzeseł, kilim.

Paulina Drobisz – absolwentka Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Bielsku-Białej, dyplom na kierunku tkactwo artystyczne (2023). Naukę kontynuowała na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie uzyskała dyplom Wydziału Sztuk Pięknych na kierunku konserwacja i restauracja dzieł sztuki ze specjalizacją konserwacja i restauracja malarstwa i rzeźby polichromowanej oraz wyróżnienie za pracę magisterską (2009). Od 2009 roku pracuje w Muzeum Zamkowym w Pszczynie jako konserwator dzieł sztuki i wykonuje prace konserwatorskie przy obiektach zabytkowych. Poza działalnością muzealną, podczas 15-letniego stażu zawodowego, zajmowała się również konserwacją obiektów malarstwa i rzeźby zleconą przez osoby prywatne, parafie i instytucje kultury. W latach 2011–2012 przeprowadziła konserwację czterech obrazów o tematyce religijnej z parafii Matki Bożej Pocieszenia w Straconce, których autorem jest słowacki malarz Peter Michal Bohúň. W 2018 roku kierowała zespołem prowadzącym prace konserwatorskie i restauratorskie przy polichromii ścian, stropu i fasety prezbiterium kościoła parafialnego pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Pielgrzymowicach. Ponadto od kilku lat realizuje zlecenia Galerii Bielskiej BWA związane głównie z reperacją i konserwacją dzieł sztuki współczesnej. Wykonywała także konserwacje dla Muzeum Miejskiego w Tychach – prace konserwatorskie i restauratorskie malowanych części chorągwi powstańczej z Czułowa i sztandaru Tyskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

W ciągu kilkudziesięciu lat istnienia tyskie lodowisko przeszło wiele modernizacji, stając się w efekcie jednym z najbardziej nowoczesnych tego typu obiektów w kraju. W trakcie spaceru z przewodnikiem po Stadionie Zimowym będzie można m.in. zwiedzić zaplecze hali, trybunę honorową, obejrzeć z bliska trofea zdobyte przez GKS Tychy, dowiedzieć się, jak działa rolba i system mrożenia lodu, a także poznać ciekawostki, związane z przepisami gry, organizacją meczów i historią hokeja w mieście.

Stadion Zimowy mieści się przy ul. gen. Charlesa de Gaulle’a 2 w Tychach. Początkowo był to obiekt odkryty, pierwsze mecze hokejowe rozegrano na nim w 1969 roku. W 1978 roku w miejscu dawnego lodowiska oddany został do użytku nowoczesny Stadion Zimowy wg projektu architekta Marka Dziekońskiego z Miastoprojektu Nowe Tychy. Hala lodowiska została zaprojektowana „w duchu architektury brutalistycznej, eksponującej surową urodę betonu i kontrastującej go z wielkimi przeszklonymi powierzchniami”. Stadion Zimowy otrzymał nagrodę II stopnia ministra budownictwa. W 2009 roku obiekt został gruntownie zmodernizowany. Swoje mecze domowe rozgrywa na nim aktualny (siedmiokrotny) mistrz Polski GKS Tychy, a także kobieca drużyna Atomówki Tychy oraz amatorskie zespoły hokejowe.

Po zwiedzaniu będzie można kupić książki: Piotra Zawadzkiego „Jeszcze tylko jeden gol! Tyskie historie hokejowe“ i Piotr Chłystka „Cuda na kiju. Niezwykła historia hokejowej reprezentacji Polski” (płatność tylko kartą).

Uwaga! Brak wolnych miejsc. Limit miejsc został wyczerpany – zapisy tylko na listę rezerwową.

Podczas trzeciego z jubileuszowych przejazdów uczestniczki i uczestnicy poznają ciekawostki o Tychach pod kątem sportu. Obejrzą obiekty sportowe i inne miejsca ważne dla dziejów miasta.

Ekspertka w dziedzinie fotografii natychmiastowej i oficjalna ambasadorka marki Instax Poland (której prace można oglądać na wystawie z okazji 75-lecia Miasta Tychy „Opowiedz mi miasto”) zapozna z teorią fotografii (szczególnie Instax-a) oraz przystępnie wyjaśni technikalia sprzętu natychmiastowego, podzieli się poradami i nauczy, jak w pełni wykorzystać jego potencjał. Architektura i zieleń jej rodzinnego miasta – Tychów – stanowią główny temat jej artystycznych poszukiwań. Podczas spaceru po okolicy zachęci uczestniczki i uczestników warsztatów do uchwycenia przestrzeni miasta w unikalnych kadrach – poprzez analogową prawdę, bez użycia filtrów i możliwości korekty. Każdej uczestniczce i uczestnikowi będzie udostępniony aparat Instax, dzięki czemu będzie można wykorzystać wiedzę w praktyce. A efekty warsztatów będzie można obejrzeć na wystawie z okazji 75-lecia Miasta Tychy „Opowiedz mi miasto”.

Marta Nowakowicz-Jankowiak – ekspertka w dziedzinie fotografii natychmiastowej i oficjalna ambasadorka marki Instax Poland. Swój warsztat rozwijała m.in. w Szkole Kreatywnej Fotografii w Krakowie, a od wielu lat jest aktywną członkinią Tyskiego Towarzystwa Fotograficznego. W sieci działa prężnie jako „Instaksiara” – prowadzi kanał na YouTube oraz profil na Instagramie, gdzie przystępnie wyjaśnia technikalia sprzętu natychmiastowego, dzieli się poradami i uczy, jak w pełni wykorzystać jego potencjał. Rodowita Tyszanka, dla której rodzinne miasto – jego architektura i zieleń – to główny temat artystycznych poszukiwań. Jest autorką książki fotograficznej i wystawy „naTYCHmiastowo”, w której poprzez analogową prawdę, bez użycia filtrów i możliwości korekty, uchwyciła przestrzeń Tychów w unikalnych kadrach. Jako autorka wielu wystaw indywidualnych i laureatka konkursów fotograficznych, z pasją angażuje się w edukację. Podczas swoich warsztatów stawia na nieskrępowaną kreatywność, pomagając uczestniczkom i uczestnikom tworzyć kadry, które są pełne magii właściwej dla fotografii instant. Zawodowo jest związana od 25 lat z branżą kadr i płac – jest biegłą sądową z dziedziny wynagrodzeń i prawa pracy oraz managerem HR. Poza fotografią, wraz z ekipą Bezdaszniki Tychy, zajmuje się organizacją zlotów kabrioletów.

Uczestniczki i uczestnicy warsztatów, wykorzystując technikę kolażu, przygotują własne obrazy Tychów. Pozwoli to uchwycić różnorodność miasta – jego rytm, chaos i detale – tak, by stworzyć z wielu elementów jedną, spójną całość. Za pomocą fragmentów wycinków z gazet i zdjęć, pokażą, jak widzą swoje miasto. A efekty warsztatów będzie można obejrzeć na wystawie z okazji 75-lecia Miasta Tychy „Opowiedz mi miasto”.

To propozycja nie tylko dla najmłodszych – zapraszamy też rodziców i opiekunów, ponieważ doceniamy rodzinne i międzypokoleniowe więzi. Ważne: osoby niepełnoletnie zapraszamy w towarzystwie opiekuna.

Zachęcamy również grupy zorganizowane – można zamówić warsztaty w innym, wcześniej wspólnie ustalonym terminie do 5 września 2026 roku (udział płatny: 150 zł od grupy, maksymalna liczba uczestniczek i uczestników to 30 osób).

Powstanie w pierwszej połowie lat 50. XX wieku Osiedla A zainicjowało wielką rozbudowę miejscowości Tychy. To pierwsze osiedle „Nowych Tychów” jest jedynym zespołem mieszkaniowym w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, w którym najpełniej zrealizowano założenia doktryny realizmu socjalistycznego – jest więc unikatowe zarówno pod względem założeń architektoniczno-urbanistycznych, jak i programu dekoracji plastycznych. Stanowi esencję założeń „nowego” miasta Tychy, powstałego jako zaplecze mieszkaniowe dla robotników zatrudnionych w górnośląskim przemyśle.

Spacer umożliwi poznanie unikatowego, zachowanego w pierwotnej formie, założenia urbanistycznego osiedla oraz realizacji plastycznych znajdujących się na jego terenie. W trakcie przedstawiona zostanie m.in. geneza i historia budowy, sylwetka głównego projektanta – Tadeusza Teodorowicza-Todorowskiego, a także założenia i źródła doktryny realizmu socjalistycznego, która w dużej mierze wpłynęła na koncepcję urbanistyczno-architektoniczną osiedla.

Na trasie spaceru znajdą się m. in.: Plac św. Anny, ul. Wojska Polskiego – za budynkiem dawnego domu kultury oraz przed budynkami przychodni zdrowia i przedszkola, ul. Arkadowa, wnętrze kwartału zabudowy przy ul. gen. Wł. Andersa – przed Filią Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej, ul. H. Arctowskiego i ul. bp. J. Burschego – lampa górnicza.

Na drugą część spaceru zapraszamy 22 sierpnia 2026 (sobota), godz. 11.00: „Pierwsze osiedla nowego miasta: Osiedle B”.

Wywłaszczenia – słowo klucz, którym otwieramy, wydawałoby się, zamknięty już rozdział w historii miasta. Przyczynkiem jest jedno z haseł przewodnich wystawy z okazji 75-lecia Miasta Tychy „Opowiedz mi miasto” oraz dokumentacja zdjęciowa – widok nowych budynków powstałych w otoczeniu wiejskiej zabudowy, stopniowo znikającej z miejskiego krajobrazu. Starotyski świadek historii podzieli się wiedzą źródłową, w formie osobistych doświadczeń i przeżyć, będących cząstką jego dzieciństwa i młodości. Jak odbiera miasto swojego urodzenia, w którym pozostanie do końca swoich dni? Opowie o licznych przykładach z gniazda rodzinnego, ale także z sąsiedztwa, których był świadkiem, bądź zasłyszał od swojego ojca. Beczka miodu, a w niej Nowotyszanie, którzy mieli prawo do lepszego życia; łyżka dziegciu, a w niej Starotyszanie, którzy nie zasłużyli na taki los…